Bluskelder MOB Reek (2010-2024)
Opwaardering van een potentieel sterk winterverblijf
Dit winterverblijf hebben we
eerder op deze website beschreven. Sinds 2010 hebben we in verschillende fases gewerkt aan het aantrekkelijker maken van deze locatie voor overwinterende vleermuizen. Tijdens wintercontroles troffen we jarenlang hooguit één gewone grootoorvleermuis aan. Opvallend, want vergelijkbare – eveneens tot vleermuiswinterverblijf omgebouwde – oude MOB-bluskelders in de regio doen het aanzienlijk beter. De vraag was dus: wat maakt díe verblijven succesvoller?
Uitgangspositie
De vloer, wanden en het plafond van deze bluskelder bestaan uit in het werk gestort beton en zijn volledig waterdicht. Dat is op zichzelf geen probleem, maar dit verblijf wijkt op een belangrijk punt af van andere succesvolle locaties: de gemetselde personentoegang.
Bij deze Reekse bluskelder is deze opbouw gemetseld met klinkerkwaliteit, dubbelhard gebakken stenen. Deze stenen zijn geëxtrudeerd, extreem hard en nauwelijks vochtopnemend. Ze bufferen dus geen vocht en geven het ook niet af. Dit geldt eveneens voor de binnenmuurtjes die er eerder zijn aangebracht om wegkruipplekken te maken.
In de andere, beter functionerende winterverblijven zijn juist handvorm metselstenen gebruikt: poreuzer, vochtregulerend en daardoor veel geschikter voor het creëren van een stabiel microklimaat.
De oplossing: meer vochtbuffering en meer variatie
In mei 2023 hebben we de niet-functionerende betonnen wanden achter een nieuwe, poreuze binnenmuur geplaatst. We gebruikten handvorm metselstenen die wél vocht opnemen en geleidelijk afgeven. Zo ontstaat een veel geschikter klimaat voor vleermuizen.
Wegkruipplekken en temperatuurgradiënten
Bij de muurtjes hebben we de stootvoegen bewust open gelaten. De voegen variëren in breedte (1–3 cm) zodat er talloze microplekjes ontstaan. Doordat een winterverblijf van vloer tot plafond een temperatuurgradiënt heeft (lager = kouder, hoger = iets warmer), kunnen vleermuizen zo hun ideale temperatuurzone kiezen.
Ook de betonnen ondersteuningskolom hebben we ommetseld. Eerst een holle kolom gevuld met een vochtige zandbuffer, daarbovenop gemetselde ‘schoorstenen’ met extra wegkruipmogelijkheden. Vleermuizen houden van variatie, dus hebben we aanvullend ook wegkruipstenen en
houtbetonnen vleermuiskasten geplaatst.
De juiste toegang creëren
Het oude toegangsluik – een stalen luik dat bij zonlicht het binnenklimaat snel uitdroogde – hebben we definitief verwijderd. Een goed winterverblijf heeft een koude luchttoevoer met enige luchtbeweging, maar mag niet te snel opwarmen.
Zeker met het oog op klimaatverandering is dat cruciaal: overwinterende vleermuizen verlagen hun lichaamstemperatuur tot dicht bij de omgevingstemperatuur om energie te besparen. Warmte betekent onnodig energieverbruik.
De nieuwe tunnel
We hebben een tunnel gekoppeld aan de oude toegang, waardoor er een directe oostenwind op de invliegopening staat.
Deze koude lucht stroomt het verblijf in en condenseert daar, wat een natuurlijke vochtbron creëert.
De tunnel heeft een grote, vrije invliegopening met stalen buizen die menselijk betreding onmogelijk maken.
De buizen zijn gevuld met fijn grind zodat ze niet zijn door te slijpen.
Predatoren en overige dieren
Om predatoren zoals wasberen en steenmarters buiten te houden, gebruiken we een verwijderbare aluminium plaat (nooit hout – dat rot weg). Onderaan deze plaat zit een rooster dat de luchttoevoer intact houdt.
Ook salamanders blijven zo buiten het winterverblijf; binnen zouden ze niet meer kunnen ontsnappen en dat zou een ecologische val vormen.
In de tunnel kunnen ze zich wél veilig verschuilen.
Afsluitende werkzaamheden
De oude toegang hebben we afgesloten met zelfgemaakte betonnen plafonddelen met geïntegreerde wegkruipplekken.
De tunnel is dichtgelegd met oude betonnen varkensstalplaten.
Om het geheel klimaatstabiel te houden ligt er nu een zanddek van circa één meter over het volledige winterverblijf; bij de tunnel iets minder. Aan de buitenzijde hebben we inheems struweel aangeplant om de zandheuvel in het landschap te laten opgaan.
Belangrijk: de ruimte rond de invliegopening moet altijd vrij van begroeiing blijven. Vanaf september beginnen vleermuizen met nazomer-zwermen en inspecteren ze mogelijke overwinteringslocaties. Een vrije aanvliegroute is dan essentieel.
Bekijk al onze projecten voor praktische tips en voorbeelden van wat wel en niet werkt.
