"Even" wat water in een vleermuiskelder zetten (2015)

Henk de Wit / Carlo Wijnen • 30 januari 2015

Op zaterdagochtend 18 oktober 2015 om 10 uur vertrokken we, Hans en Henk de Wit, richting de biologische tuinderij De Twee Linden in de Reek alwaar Carlo Wijnen en Kell Eradus ons stonden op te wachten.
Achter de auto een aanhangwagen met daarin een leeg 1.000 liter vat en een grote hoeveelheid waterslangen. Deze methode was een idee van Gerrit Staal nadat we tevergeefs een aantal boeren hadden benaderd om met de tractor en een schone gierton het water in de kelder te laten lopen.
Ook de lokale brandweer zag het niet zitten om ons te helpen. Te ver weg. Toen kwam Gerrit met het idee van de tank. Opgelost zo dachten we. Een eenvoudige oplossing die we ook nog geheel zelf in eigen beheer konden uitvoeren.

Om niet een groot aantal kilometers met 1.000 liter water te hoeven rijden, zouden we het 1.000 liter vat bij Kell op de tuinderij vullen met grondwater en dan richting de Vleermuiskelder gaan op het voormalige MOB complex te Schaijk.

Slangen uitleggen, onze slangen en een stuk van Carlo waren lang genoeg om bij de kelder te komen. Na een half uurtje was alles aangesloten en kon het vullen van de kelder beginnen.
Kraan open en vullen maar. Snel kwamen we er echter achter dat het toch wel erg langzaam ging. Slang nagelopen en een tweetal lekken verholpen maar nog steeds ging het heel erg langzaam. Na 2,5 uur hadden we 300 liter in de kelder. Dat schoot niet op. De weerstand van de lange slang was blijkbaar te hoog.

Goede raad was duur. Echter aan de creativiteit van Carlo komt geen eind: "Ik heb thuis een compressor staan waarmee we luchtdruk op de tank kunnen zetten zodat het sneller zal gaan." Carlo z'n buurman had een aggregaat, zo wist hij, en hup het probleem leek opgelost. Carlo naar huis met de deksel van de tank (daar moest een luchtaansluiting op komen) om de aggregaat en de compressor op te halen.

Na een half uurtje was hij terug. Hij had alles bij zich en het deksel was voorzien van een fraaie luchtaansluiting. Alles aangesloten en de aggregaat gestart. Stekker van de compressor in het stopcontact en oeps... aggregaat uit. Opnieuw gestart, stekker er in en oeps... aggregaat uit. Even kijken op de vermogensplaatjes van aggregaat en compressor. Resultaat: Compressor neemt meer vermogen dan aggregaat kan leveren. Even niet aan gedacht.

Wat nu? Carlo: "Ik heb nog een kleine waterpomp en als we die tussen de slang en de 1.000 liter tank monteren, kunnen we m.b.v. de aggregaat de tank leeg pompen in de kelder." Carlo weer in de auto naar huis om de pomp en materiaal om de pomp te kunnen monteren, op te halen.
Na een tijdje Carlo weer terug. Pomp geplaatst, aggregaat gestart, pomp loopt even en oeps... aggregaat valt uit. U raadt het al: ook de pomp nam te veel stroom op zodra deze water verpompte.
Wat nu. Hans had de oplossing: "Ik heb thuis een kleine compressor die op het stopcontact van de auto kan werken waarmee we luchtdruk op de tank kunnen zetten." Hans naar Nuland met de tankdeksel (moest geschikt gemaakt worden voor de kleine compressor aansluiting) om de compressor te halen. Wij wachten. Toen kwam Carlo met het idee om aan de buurman te vragen of we zijn elektroaansluiting zouden mogen gebruiken zodat we de pomp van Carlo toch nog zouden kunnen gebruiken.
Naar de buurman: Niet thuis.
Weer wachten.

Kell: "Als we nu eens een grotere aggregaat bij Kennes huren, dan kunnen we de pomp toch gebruiken. Met meer vermogen moet dat lukken."
Fa. Kennes gebeld met de vraag of ze een aggregaat hadden die groot genoeg was om de pomp van stroom te voorzien en wat de kosten waren. Dat laatste viel wel mee.
Kennes had een aggregaat die groot genoeg was. Kell en Carlo met de bus naar Uden om de aggregaat op te halen.

Drie kwartier later waren ze terug. Pomp weer aangesloten aan de tank, aggregaat gestart en stekker van de pomp er in. Alles draaide perfect. 25 minuten later was de tank leeg en stond er een klein plasje water in de kelder, maar dat was bij lange na niet genoeg.

Watertank uit de aanhanger gehaald en in Kell z'n bus geplaatst (niemand kon de aanhanger trekken daar Carlo en Kell geen trekhaak hadden en Hans naar Nuland was) en naar de tuinderij om het vat te vullen. Weer terug, tank aangesloten en pompen maar. Half uurtje later tank leeg en 5 tot 6 cm water in de kelder. Vonden we nog niet genoeg.

Weer terug naar de tuinderij en weer 1.000 liter in de tank gedaan. Kwartier later weer terug bij het MOB complex en een half uurtje later was de tank weer leeg en 11,5 cm water in de kelder. Ook Hans was inmiddels terug, alles geprepareerd maar dat hadden we niet meer nodig. De kelder had flink wat water en het was inmiddels half 5 en voor 5 uur moest de aggregaat retour naar Fa. Kennes.
Snel aggregaat retour door Kell en slangen opruimen. Tank terug in de aanhanger en nog effe na kletsen.

We waren allen zeer gelukkig en voldaan over het uiteindelijke resultaat. Flink wat water in de kelder (inmiddels hingen de condens druppels al aan de zolder) en daar was het toch allemaal om te doen.
We weten nu wel voor de volgende keer hoe het moet en het zal dan een stuk sneller gaan.

Resultaat uiteindelijk dus geheel volgens wens, maar een makkie zoals gedacht? Nee niet echt. Wel een leuke zaterdag gehad.

Bekijk al onze projecten voor praktische tips en voorbeelden van wat wel en niet werkt.

*Dit (ietwat aangepaste) stuk tekst verscheen eerder op de site van Vleermuiswerkgroep Noord Brabant (VLMWGNB) https://www.vleermuizeninbrabant.nl/56-even-wat-water-in-een-vleermuiskelder-zetten

Nieuwer bericht >

Nieuwbouw Nabbegat - Zeeland (2025)

door Carlo Wijnen • 27 januari 2025

Nieuw vleermuiswinterverblijf in De Maashorst Waarom een tweede winterverblijf? In onze regio ligt het grootste aaneengesloten natuurgebied van Noord-Brabant: De Maashorst . Ruim 3.500 hectare aan prachtige natuur, maar tot voor kort slechts één vleermuiswinterverblijf. Dat kon natuurlijk beter. Ook de gemeente Maashorst dacht daar zo over. Daarom is in oktober 2024 gestart met de ontwikkeling van een tweede winterverblijf. Samen met bouwkundig tekenaar Paul van Hout hebben we een doordacht ontwerp gemaakt. In april 2025 ging de eerste schop in de grond. Door het nieuwe verblijf vlak bij het bestaande winterverblijf te bouwen ontstaat clustering. Dit vergroot de kans dat vleermuizen het nieuwe verblijf snel ontdekken. Bovendien groeit een cluster vaak harder dan twee losse locaties: 1 + 1 = 3 . Constructie en inpassing in het landschap Het nieuwe winterverblijf meet 9 × 6 meter en heeft een binnenhoogte van 2 meter . De fundering bestaat uit Stelconplaten die direct in het zandbed liggen, wat uitstekend werkt op droge zandgronden. Het hele gebouw ligt 75 centimeter onder maaiveldhoogte . Daardoor valt het niet op in het landschap en ontstaat in de winter een dun laagje water op de bodem. Dat houdt (bos)muizen buiten. De vleermuisingang is op het oosten gericht, zodat er geen direct zonlicht naar binnen valt en de natuurlijke winterkou bewaard blijft. Hufterproof en klimaatgericht ontwerp De dieren vliegen via een traliewerk van steigerbuizen door een gangetje naar de Cortenstalen toegangsdeur . Zowel deur als kozijn zijn van staal en blijven daardoor ook in vochtige wintermaanden goed te openen — iets wat bij houten deuren vaak misgaat. Om vandalisme te voorkomen zijn de stalen steigerbuizen gevuld met grit . Dit breekt een metaalslijpschijf zodra men zou proberen ze door te slijpen. In de deur zitten onderaan perforaties die zorgen voor een lichte luchtstroom, wat gunstig is voor het binnenklimaat. De invliegopening is 35 mm hoog, zodat marters niet naar binnen kunnen. Metselwerk dat microklimaten creëert Het metselwerk bestaat uit poreuze handvorm waalsteen formaat in zes varianten met elk een andere porositeit. Hardere stenen nemen minder vocht op dan zachtere. Door de stenen te mixen en her en der de stootvoeg weg te laten, ontstaan microklimaatjes die vleermuizen kunnen kiezen naar hun voorkeur. We vermijden stenen die nauwelijks vocht bufferen, zoals: Straatklinkers Betonstenen (zoals BIA-blokken) Poriso Kalkzandsteen Het metselwerk is steens uitgevoerd. Ook de binnenwanden zijn steens gemetseld, zodat vleermuizen in de open stootvoegen kunnen wegkruipen zonder in tocht te hangen. In totaal zijn er ongeveer 1200 open stootvoegen aangebracht over de volledige hoogte van de muren, wat zorgt voor veel variatie in temperatuur en luchtvochtigheid. Binnenwanden en klimaatdorpels creëren aparte compartimenten die elk hun eigen microklimaat hebben. Zo bufferen ruimtes met hogere dorpels meer warme lucht. (Zie onze andere projecten voor meer uitleg.) Plafond met duizenden wegkruipplaatsen Op het metselwerk liggen stroroosters . Deze vormen een sterk plafond en bieden ongeveer 1800 wegkruipplaatsen . Om te voorkomen dat er zand door de roosters valt, liggen er gebruikte stoeptegels op de openingen. We raden antiworteldoek af — geen plastic in de grond. Tussen de betonplaten ontstaan natuurlijke kieren, die door hun schuine kanten mooie wegkruipplekken vormen. Maar deze kieren kunnen ook toegangen worden voor gravende dieren. Daarom sluiten we deze altijd; (bos)muizen kunnen slapende vleermuizen aanvreten. Extra variatie door een verborgen ‘schoorsteen’ Een opgemetselde ‘schoorsteen’, volledig verborgen in het zandbed, zorgt voor nóg meer variatie in wegkruipmogelijkheden. Door zijn ligging heeft deze opbouw een ander klimaat dan de rest van het verblijf. Het zandbed boven het verblijf is 1 meter dik , wat bijdraagt aan een stabiele binnentemperatuur gedurende het hele winterseizoen. Klaar voor de toekomst Met deze nieuwbouw krijgt De Maashorst eindelijk de capaciteit die past bij zo’n groot natuurgebied. Door clustering, klimaatbewuste bouw en duizenden wegkruipplaatsen verwachten we dat de populatie overwinterende vleermuizen hier de komende jaren sterk zal groeien. Succes! De oplevering was oktober 2025, maar al bij de eerste NEM-Wintertelling medio januari 2026 troffen we twee gewone grootoorvleermuizen (Plecotus auritus) aan. Bekijk al onze projecten voor praktische tips en voorbeelden van wat wel en niet werkt.